دَرِ مهر روستای اله آباد یزد

ت

درمهر اهرستان یزد

ویژگی_های_آتشکده_،آتشگاه_ودرمهر

آتشگاه یا آتشکده جایی است که زردشتیان آتش مقدس را در آن نگهداری میکردند . آتشدان جایی است که در آن آتش مقدس افروخته می شد . آتشکده مکان مقدس زردشتیان است که همواره در آن آتش نماینده فروغ ایزدی فروزان است (6) .پرستشگاه زردشتیان که آتش در جای خاص از آن قرار دارد و بهترین آیین های دینی در آن در برابر آتش انجام میگیرد(3) .
آتشکده به معنی خانۀ آتش و آتشخانه اصطلاحا" بر محلی اطلاق میشود که زردشتیان آتش مقدس را در آن نگهداری میکردند . در اوستا واژه ایکه دقیقا" بجای آتشکده بکار برده شده باشد دیده نمیشود ، اما در پهلوی ، آتش مطلقا بمعنی آتشکده آمده است . زردشتیان ایران و هند آتشکده را آذربان و در مهر گویند (2) . در زبان فارسی دری واژه های متعدد آذرکوه ، آتشگاه ، گنبد آذر ، آتشخانه بکار رفته است (4) . نظر به اینکه در آیین مزدسینا آفریدۀ نیک اهورا مزدا ،بایدگرامی داشته شود زردشتیان آذر را که همان آتش است موهبت ایزدی دانسته ، شعله آتش را یاد آور فروغ رحمانی خوانده اندو آتشدان فروزان را در پرستشگاه به منزلۀ مهراب قرار داده اند (1).
در میان آتشکده در دوران ساسانی سه آتشکده آذر فرنبغ ، آذر گشنسب و آذر برزین اهمیت بسیاری داشت .
به تدریج در شریعت زردشت مقرر شده بود که آفتاب به آتش نباید به تابد بنابر این آتش را در فضای باز نگهداری نکرده اطاقی در وسط بنا ساختند که آتشدان در آن قرار داشت (1) .
در بخش نهم فر گرد هشتم وندیداد که یکی از بخشهای آخرین اوستای نواست وآنرا نماینده آیینها و داد (قانون) گذاری های مغان ماد میدانند (3) ،
انواع آتش از خانوادگی گرفته تا کوره سفالی گری و گرمابه از 29نوع آتش و چگونگی پاداش کسانی که با آنها رفتار میکنند ، صحبت شده است .
درباره ی آتشکده اطلاعات از دوران ساسانی و بعد در دست است . آتشکده های آن دوران معمولا بنای مکعب گنبد داری بود که طاق نامیده می شد و مقدس ترین ان جایی که اتش در آن نگهداری می شود اتاقی کوچک ومکعب مستطیل شکلی است به نام گنبد در اصطلاح زردشتیان ایران و آتشگاه در اصطلاح زردشتیان هندوستان که اولی در زبان پهلوی نیز رایج است (4).آتشکده های قدیم یزد و کرمان دارای اتاقی بزرگ است به نام گهنیار خانه مهراب که واژه مهراب خود از ذین مهر پرستی مانده است . آتشدان در گودی بالای ستونی گرد و سفالی ، در قدیم سنگی بنام مغرب در کرمان ، کلّک در یزد و آدُخش در شریف آباد اردستان ، در زیر قپه ای نهاده شده است . اکنون که منظور از آتشکده معلوم و روشن شد باید دید انواع سوخت آنها چیست ؟
آتشکده های دایمی در مناطق و محلهایی قرار داشتند که منابع گاز در آنجا موجود بود که در اثر حوادث زمینشناسی پ.سته جداره زمین ترک و درز پیدا کرده و گاز سوختنی به سطح بیرونی زمین نشت و در اثر عوامل مختلف از جمله صاعقه ، آتش گرفته و با اکسیژن می سوخت در مورد یکی از آنها واقع در آذربایجان شمالی یا جمهوری آذربایجان در کتاب البلدان که در زمان ناصر الدین شاه نوشته شده چنین آمده است :
فی الواقع بادکوبه {باکو} از حیث نفت اول مملکت روی زمین است . چاهای زیاد در جائی که معروف به بالاخانه است حفر شده و با تلنبه نفت را از چاه بیرون می آورند . در این ایام چاه تازه حفر کرده اند که نفت مثل فواره زیاده از پنج سنگ آب به ارتفاع ده ذرع از دهنه چاه متصل جاری است به طوریکه هفت دریاچه در اطراف این چاه از نفت مملو شده. پنج من نفت سیاه پارسال شش قرآن بود حالا به واسطۀ این چاه تازه ، ده شاهی شده است .از بالا خانه به صوری خانه که کارخانه میذرایف است رفتیم . میرزایف نفت سیاه را تقطیر کرده سفید میکند و کرور ها سرمایه و دخل دارد . معبد آتش پرستان هندی و پارسی در این صوری خانه است . عمارتی است مربع و در وسط آن عمارت به طرز گنبد اتاقی بنا شده است که چهار طرف آن باز است وسط گودالی است که آتش از میان آن بیرون می آید .اطراف آن حجرات است . از هر خحره منفذی تعبله نموده اند که آتش بیرون می آید یعنی هر وقت بخواهند کبریتی روشن کرده در محتذی آن میگیرند هوائی که خارج می شود مشتعل میگردد . در صحرای اطراف صوری خانه به مساحت چهار هزار ذرع مربع تقریبا" تمام زمین مشتعل است . یک نفر هندی کجراتی در این معبد بود به طرز آتش پرستان نماز خواند . از بعد از غلبه اسلام به مملکت ایران و بعضی بلاد هندوستان ، آتش پرستان متفرق گردیدند . معبد بزرگ ایشان همین باد کوبه است . تماشای آتش بحری این است : در محاذی همین آتشکده قدری دور از ساحل وسط دریا معدن نفت است که از زیر آب بیرون می آید
بواسطه لطافتی که نفت دارد بر روی آب می ایستد هر کس مایل باشد کشتی کوچکی اجاره کرده وسط دریا میرود پنبه ای آتش زده روی آب می اندازد اگر دریا مواج و تلاطم نباشد تمام این قسمت دریا یک پارچه آتش می شود (7) .
در شبه جزیره آبشوران جمهوری آذربایجان در حدود پنجاه کیلومتری شمال باکو مخلی بنام مش تاغی که گفته میشود واژۀ ماساکت (اقوامی که کوروش هخامنشی بدست آنان کشته شد.) است ،وجود دارد که مکانی مقدیب تلقی شده و از اقصی نقاط جهان بویژه از هندوستان جهت زیارت آن می آیند و بنظر می رسدمحلی که درباره آن البلدان در بالا ذکر شئ اینجا باشد و همچنین در اطراف باکو محلی است که یانار داغ یعنی کوه در حال سوختن نام دارد که همیشه از سطح خاک آنجا شعله بر میخیزد.
محمد ابن محمود قزوینی (784 سال قبل) در کتاب آثار البلاد و اخبار العباد خود می نویسد : و از غجایب ولایت آران ، آن است که در شهر بادکوبه که در کنار دریای خزر واقع است و قلعه ای متین دارد آتشکده ای است و در آن آتشکده ، حجرات ساخته اند . در میان آتشکده ، حوضها و فواره ها گذاشته اند و آتش ، عوض آب از فواره ها جستن می کند و آتش پرستان در حجرات می باشند . آتش ها بدون افروختن هیمه و ذغال در حجرات افروخته می شود و مطبوخات خود را پزند و گویند که چون در زمین آنجا دهنیت (روغن ، چربی ) بسیار است و معدن نفت در قرب آن زمین است . بخاراتی که از زمین آنجا متصاعد می شود دهنیت دارد ، چون آتش بدان بخار رسانند مشتعل میگردد  .
تپه های باستانی که در سراسر گرجستان ، ایران ، نخجوان ، ارمنستان ، ترکیه ، خاور میانه و نزدیک ، ترکستان (آسیای میانه ) و هندوستان پراکنده است که در این میان نگارنده از تعداد قابل توجهی از آنها در خاک ترکیه دیدن نموده و به دههای در منابع باستانشناسی این کشور بر خورد کرده که از طرف باستانشناسان ترک و جهان هیچکدام از آنها آتشکده دانسته نشده است .
وجود چندین تپه های باستانی با نام کؤل تپه که به غلط نام این تپه هارا به (تپه خاکسنر) ترجمه کرده و می نمایند ، در حوزه مرند–جلفا نظیر گلین قیه و علمدار گرگر ، قرار دارد که این مقاله بر روی کئولان تپه علمدار گرگر خواهد بود .http://webcache.googleusercontent.co

در مهر سر تل یزد

در مهر سر تل یزد

چهار دیواری است که از آن روز های گذشته باقی مانده است که باد وباران آنرا خراب کرده است ومهاجرت زرتشتیان از این محله یزد باعث خرابی آن شده است.در محله سر تل می باشد

درب مهر نوش یزد

درب مهر نوش

قدمت: تیموری.׀׀ شمارهٔ ثبت:۱۴۸۸۲.׀׀ تاریخ ثبت: ۱۳۸۴/۱۲/۱۶.׀׀ شهریزد - بلوار شهید عاصی- ک گرمابه ستاره- جنب دبستان خسروی- پ ۲۷. .

درمهر نوش یکی دیگر از آتشکده های قدیمی محله یزد است که پسین روز آدینه میزبان گروهی از زرتشتیانی بود که به منظور برگزاری آیین گاهنبار توجی گردهم آمده بودند.



در این مراسم نیز نیایشی که توسط انجمن موبدان تهران تهیه شده بود توسط باشندگان خوانده شد و همگان آرزوی تندرستی برای اشون ها و انسانهای جهان نمودند.

در پایان نیز از باشندگان پذیرایی به عمل آمد.